Poradnik

Lęk społeczny to coś więcej niż nieśmiałość. Osoba zmagająca się z tym problemem może odczuwać silny stres przed rozmową, spotkaniem, wystąpieniem, jedzeniem przy innych, rozmową telefoniczną albo załatwieniem sprawy w urzędzie. Często pojawia się obawa przed oceną, kompromitacją, zaczerwienieniem się, zająknięciem albo tym, że inni zauważą zdenerwowanie. Problem zaczyna się nasilać, gdy lęk prowadzi do unikania. Krótkoterminowo unikanie przynosi ulgę, ale długoterminowo utrwala przekonanie, że sytuacje społeczne są niebezpieczne. Z czasem świat może stawać się coraz mniejszy: mniej spotkań, mniej rozmów, mniej możliwości zawodowych i osobistych. Jak działa błędne koło lęku społecznego Przed sytuacją społeczną często pojawiają się myśli przewidujące porażkę: „Ośmieszę się”, „Nie będę wiedzieć, co powiedzieć”, „Wszyscy zobaczą, że się stresuję”. Takie myśli uruchamiają napięcie w ciele: przyspieszone bicie serca, drżenie rąk, napięcie mięśni, pocenie się, suchość w ustach. W samej sytuacji osoba zaczyna obserwować siebie zamiast rozmówcy. Sprawdza, jak wypada, czy mówi wystarczająco mądrze, czy wygląda normalnie. Po spotkaniu często analizuje każdy szczegół i wyłapuje rzekome błędy. Ten proces nasila wstyd i zwiększa lęk przed kolejnymi kontaktami. Pierwsze strategie radzenia sobie Pomocne jest zauważanie myśli lękowych i sprawdzanie ich jak hipotez, a nie faktów. Zamiast „Na pewno wszyscy mnie ocenili” można zapytać: „Jakie mam na to dowody?”, „Czy istnieje inne wyjaśnienie?”, „Co powiedziałbym przyjacielowi w podobnej sytuacji?”. Warto też przenosić uwagę na zewnątrz: na rozmówcę, temat rozmowy, otoczenie. Lęk społeczny kieruje uwagę do środka, dlatego świadome wracanie do tego, co dzieje się poza nami, może zmniejszać napięcie. Stopniowe oswajanie sytuacji Jedną z najskuteczniejszych metod pracy z lękiem społecznym jest stopniowa ekspozycja. Polega ona na planowanym mierzeniu się z sytuacjami, których osoba unika, zaczynając od łatwiejszych kroków. Może to być zadanie pytania sprzedawcy, krótka rozmowa telefoniczna, zabranie głosu na małym spotkaniu albo zaproponowanie komuś kawy. Kluczowe jest tempo. Ekspozycja nie powinna być rzucaniem się na najtrudniejsze sytuacje bez przygotowania. Dobrze zaplanowane małe kroki uczą mózg, że napięcie może opaść, a przewidywana katastrofa zwykle się nie wydarza. Kiedy skorzystać z terapii Jeśli lęk społeczny ogranicza pracę, naukę, relacje lub codzienne sprawy, warto skorzystać z pomocy psychoterapeuty. Terapia może pomóc zrozumieć mechanizmy lęku, zmienić przekonania o sobie i innych, zaplanować ekspozycje oraz pracować nad poczuciem własnej wartości. W niektórych przypadkach pomocna jest również konsultacja psychiatryczna, szczególnie gdy lęk jest bardzo nasilony albo współwystępuje z depresją. Leczenie może łączyć różne formy wsparcia, dobrane do potrzeb konkretnej osoby. Lęk społeczny można leczyć Wiele osób przez lata ukrywa lęk społeczny, myśląc, że „taka już ich natura”. Tymczasem problem można skutecznie zmniejszać. Celem terapii nie jest stanie się osobą zawsze pewną siebie i ekstrawertyczną, ale odzyskanie swobody wyboru: czy chcę pójść na spotkanie, zabrać głos, poznać kogoś, załatwić sprawę, rozwijać się zawodowo. Małe kroki wykonywane regularnie mogą stopniowo poszerzać przestrzeń życia. Nie trzeba robić tego samemu.